Nu is het tijd voor implementatie en borging
De Coalitie Leefstijl in de Zorg heeft de afgelopen jaren zichtbaar bijgedragen aan de beweging om leefstijl in en vanuit de zorg sterker te verankeren. Dat blijkt uit een evaluatie die in mei 2026 is uitgevoerd onder deelnemers van de Coalitie. Aan het evaluatieonderzoek namen 157 professionals deel vanuit verschillende delen van het zorg- en gezondheidsveld, waaronder zorgverleners, bestuurders, projectleiders, onderzoekers, beleidsmedewerkers, patiëntvertegenwoordigers en opleiders. Daarmee biedt de evaluatie een breed beeld van de ervaringen en behoeften in het veld. De resultaten laten zien dat de Coalitie wordt gewaardeerd als verbinder, aanjager en praktische ondersteuner. Tegelijkertijd is de boodschap voor de komende jaren helder: verschuif de focus van agenderen naar duurzaam toepassen, opschalen en borgen in de dagelijkse praktijk.
Wat heeft de Coalitie volgens deelnemers opgeleverd?
De evaluatie is uitgevoerd, omdat het programmamanagement en de regisseurs van de Coalitie beter wilden begrijpen wat betrokkenen van meerwaarde vonden van de Coalitie tot dan toe en wat ze aandachtspunten zagen voor het vervolg van de Coalitie. De resultaten maken duidelijk dat de deelnemers positief zijn over de Coalitie tot op heden. Deelnemers geven aan dat de Coalitie heeft geholpen om leefstijl nadrukkelijker op de kaart te zetten en de toepassing ervan in de zorgpraktijk te versnellen. Binnen veel organisaties is leefstijl vaker onderdeel geworden van het reguliere werk. De Coalitie wordt daarbij gezien als een belangrijke versneller van ontwikkelingen die ook elders in het veld plaatsvinden.
Deelnemers noemen onder meer de volgende opbrengsten:
- Bredere toepassing van leefstijlprogramma’s in de praktijk;
- Betere integratie van leefstijl in zorgprocessen;
- Meer uitwisseling van kennis en ervaringen tussen organisaties;
- Meer aandacht voor leefstijl in beleid en onderwijs;
- Sterkere verbinding tussen partijen die aan hetzelfde doel werken.
Wat wordt het meest gewaardeerd?
De Coalitie wordt door de deelnemers vooral gewaardeerd om de combinatie van drie elementen:
- Vouchers die concrete projecten en implementatie mogelijk maken (67%);
- Kennis en tools die handelingsperspectief bieden (59%);
- Netwerk en samenwerking die partijen verbinden, inspireren en nieuwe kansen creëren (38%).
Respondenten omschrijven de werkwijze van de Coalitie als laagdrempelig, professioneel en verbindend. Juist de combinatie van praktische ondersteuning, kennisdeling en netwerkvorming zorgt volgens hen voor momentum én legitimiteit om leefstijl binnen organisaties verder te brengen.
Wat zijn de belangrijkste ontwikkelpunten?
De evaluatie laat ook zien dat de volgende fase vraagt om een andere focus. De grootste uitdaging ligt volgens deelnemers niet langer alleen in het agenderen van leefstijl, maar vooral in het toepassen, opschalen en duurzaam borgen ervan in de praktijk.
Daarnaast blijven verschillende systeemvraagstukken aandacht vragen, zoals:
- Passende financiering;
- Inbedding van leefstijl in zorgprocessen;
- Cultuurverandering binnen organisaties;
- Sterkere samenwerking tussen zorg, sociaal domein, onderwijs, verzekeraars, beroepsverenigingen en patiëntenorganisaties.
Daarbij gaat het niet alleen om individuele initiatieven, maar ook om de randvoorwaarden die nodig zijn om leefstijl structureel onderdeel te maken van passende zorg. Respondenten benadrukken onder meer het belang van regionale samenwerking en opschaling via wijken en regio’s, zodat goede voorbeelden breder kunnen worden benut en duurzaam worden verankerd.
Hoe gebruiken we deze inzichten?
De uitkomsten van de evaluatie vormen een belangrijke bouwsteen voor de vervolgfase van de Coalitie Leefstijl in de Zorg. De boodschap uit het veld is duidelijk: behoud wat werkt, maar richt de gezamenlijke inzet sterker op duurzame implementatie.
Dat betekent dat de Coalitie blijft investeren in haar sterke punten, zoals kennisdeling, netwerkvorming en een laagdrempelige en praktische insteek. Tegelijkertijd komt er meer nadruk te liggen op praktische ondersteuning bij implementatie, het delen van werkzame praktijkvoorbeelden, het versterken van regionale samenwerking, samenwerking tussen de zorg en het sociale domein en het beter zichtbaar maken van wat nodig is voor structurele inbedding en opschaling in organisaties.
Samen bouwen aan de volgende fase
De evaluatie bevestigt dat er de afgelopen jaren veel in beweging is gezet. Leefstijl krijgt steeds meer aandacht in zorg, beleid, onderwijs en samenwerking. De komende periode staat in het teken van het duurzaam benutten van wat is opgebouwd: van inspireren naar implementeren, van pionieren naar borgen en van losse initiatieven naar blijvende verandering.
Samen met partners blijft de Coalitie werken aan een toekomst waarin leefstijl een vanzelfsprekend onderdeel is van passende zorg. De resultaten van deze evaluatie geven daarvoor richting én vertrouwen: de basis is gelegd, nu is het tijd om verder te bouwen. Dank aan iedereen die de vragenlijst heeft ingevuld. Jullie inzichten helpen ons om de volgende fase van de Coalitie gericht vorm te geven.
