Wat kun je morgen doen om mensen die moeite hebben met lezen en schrijven of mensen die het moeilijker vinden om informatie over gezondheid te begrijpen te ondersteunen naar een gezonder leven? Voor ruim een derde van de Nederlandse bevolking is informatie over gezondheid te ingewikkeld om te vinden, begrijpen, beoordelen en toe te passen. Ruim drie miljoen mensen hebben moeite met lezen en schrijven. Hierdoor profiteren zij het minst van het aanbod gericht op een gezonde leefstijl, terwijl hier vaak nog veel te winnen is.
Hoe kun je vanuit de zorg helpen om deze doelgroep wél mee te laten doen? Pharos, het landelijk expertisecentrum gezondheidsverschillen, bekeek onze implementatiesuggesties en identificeerde welke geschikt zijn voor deze groep.
Samenwerken vanaf de start
Het belangrijkste criterium is volgens Lisanne Mulderij, projectleider en adviseur inclusieve preventie bij Pharos, of een interventie getest of ontwikkeld is samen met de doelgroep. “Werk vanaf de start samen met je doelgroep. Als je samen ontwikkelt en test wat je maakt, weet je zeker dat het aansluit bij hun behoefte, vaardigheden en ervaringen. Zo is je proces efficiënter én heeft wat je maakt echt toegevoegde waarde.”
Mulderij benadrukt waarom dit zo belangrijk is: “Als je geen rekening houdt met deze doelgroep, sluit je een hele grote groep uit. Je hebt dan te maken met de interventieparadox: juist voor de mensen die het meest baat hebben bij een interventie, is deze het minst passend. Zo vergroot je gezondheidsverschillen in plaats van te verkleinen.”
Overzicht hulpmiddelen
Een mooi voorbeeld is de Beweegcirkel. Deze laagdrempelige gesprekstool helpt zorgverleners het gesprek over bewegen te voeren. In vijf stappen krijg je inzicht in het huidige beweeggedrag en maak je samen plannen om meer te bewegen. De Beweegcirkel is getest door taalambassadeurs van Pharos om de tool zo toegankelijk mogelijk te maken.
Bekijk hieronder welke hulpmiddelen en interventies uit onze implementatiesuggesties nog meer geschikt zijn voor deze groep.
| Gesprekshulpmiddelen | Toelichting |
| Eet je beter-brochure bij Diabetes Visuele brochure die laat zien welke voedingsmiddelen goed of minder goed zijn | In de praktijk gebruikt en ontwikkeld door een praktijkprofessional |
| Beweegcirkel Gesprekstool om in vijf stappen meer beweging te bespreken | Getest bij taalambassadeurs van Pharos |
| Het 4D-model Hulpmiddel om samen lichamelijke, psychische, sociale en maatschappelijke aspecten in kaart te brengen | Ontwikkeld met de doelgroep in het achterhoofd |
| Gesprekskaart Mijn Gesprek over leefstijl – diabetes Kaart om het leefstijlgesprek bij diabetes te ondersteunen | – |
| Leefstijlcheck Praktisch hulpmiddel om het leefstijlgesprek te ondersteunen | – |
| Verwijskaart Natuur en je gezondheid Kaart om samen met de patiënt in te vullen over natuur en gezondheid | – |
| Begrijp je stress Praatplaten om stress bespreekbaar te maken | Pharos heeft mee-ontwikkeld |
| Keuzehulp Parkinson – Leefstijl Keuzehulp voor mensen met Parkinson over leefstijl | – |
| Stoppen met roken en alcohol |
| AUDIT-C 3 korte vragen om alcoholgebruik laagdrempelig (binnen een minuut) bespreekbaar te maken |
| Zorgpad Stoppen met Roken Routekaart die laat zien welke stappen er zijn in het stoppen-met-rokenproces en wie je wanneer betrekt |
| Keuzekaart Stoppen met roken Kaart die vijf effectieve stopmethoden overzichtelijk weergeeft, ook beschikbaar met illustraties |
| Bewegen in het ziekenhuis | Toelichting |
| Beweegborden Bord bij het bed dat in één oogopslag laat zien wat een patiënt mag en kan qua bewegen | Geëvalueerd met patiënten |
| De Bel-me-schijf Parkeerschijf waarmee patiënten aangeven wanneer ze terug zijn, zodat ze kunnen bewegen | Geëvalueerd met patiënten |
| Interactieve fietsroutes Fietsen op een hometrainer met mooie routes op een scherm | – |
| Programma’s en loketten | Toelichting |
| BigMove GGZ GGZ-programma gericht op bewegen en gezondheid | Doelgroep wordt geraadpleegd |
| Centering Zwangerschap Verloskundige zorg in groepsbijeenkomsten waarin aandacht wordt besteed aan leefstijlthema’s, de zwangerschap, bevalling en kraamtijd | – |
| Leefstijlloketten Loketten waar patiënten terecht kunnen voor leefstijlondersteuning | – |
